Aşil Tendiniti Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Yürürken, koşarken, merdiven çıkarken veya parmak ucuna yükselirken topuğun arkasında hissedilen ağrı, günlük yaşamı ve hareket kabiliyetini önemli ölçüde etkileyebilir. Bu bölgede ortaya çıkan ağrının yaygın nedenlerinden biri Aşil tendiniti veya daha geniş ifadeyle Aşil tendinopatisidir.

Aşil tendonu, baldır kaslarını topuk kemiğine bağlayan ve yürüme, koşma, sıçrama gibi hareketlerde önemli görev üstlenen güçlü bir tendondur. Tekrarlayan veya tendonun mevcut kapasitesini aşan yüklenmeler sonucunda Aşil tendonunda ağrı, hassasiyet ve fonksiyon kaybı gelişebilir.

Aşil Tendiniti Nedir?

Aşil tendiniti, Aşil tendonunda gelişen irritasyon ve inflamasyonla ilişkili bir durumdur. Uzun süren olgularda ise yalnızca inflamasyondan söz etmek yeterli olmayabilir; tendonda zaman içerisinde yapısal değişikliklerin geliştiği durumlar için Aşil tendinopatisi terimi de kullanılmaktadır.

Aşil tendonundaki sorunlar temel olarak iki bölgede görülebilir:

İnsersiyonel Aşil tendiniti, tendonun topuk kemiğine bağlandığı alt bölümde gelişir.

Non-insersiyonel Aşil tendiniti ise tendonun topuğa yapışma noktasının daha yukarısındaki orta bölümünü etkiler.

Doğru tedavi planlamasında ağrının hangi bölgede olduğu, ne kadar süredir devam ettiği ve kişinin günlük yaşam ya da sportif aktivite düzeyi önem taşır.

Aşil Tendiniti Belirtileri Nelerdir?

Aşil tendiniti belirtileri kişiden kişiye değişebilmekle birlikte en sık karşılaşılan şikâyet topuğun arkasında veya Aşil tendonu boyunca hissedilen ağrıdır.

Özellikle şu belirtiler görülebilir:

  • Topuk arkasında ve Aşil tendonu boyunca ağrı,
  • Sabah ilk adımlarda ağrı ve sertlik,
  • Yürüme veya egzersiz sonrasında artan hassasiyet,
  • Koşma, merdiven çıkma veya sıçrama sırasında ağrı,
  • Tendon çevresinde şişlik,
  • Aşil tendonunda kalınlaşma,
  • Ayakkabının topuk kısmının temas ettiği bölgede hassasiyet,
  • Aktivite sonrasında veya ertesi gün belirginleşen ağrı.

Sabahları belirgin olan sertliğin hafif hareketle azalması da görülebilen bulgulardan biridir.


Aşil Tendiniti Neden Olur?

Aşil tendiniti çoğunlukla tendonun tekrarlayan veya aşırı yüklenmesiyle ilişkilidir. Özellikle egzersiz yoğunluğunun veya süresinin kısa zamanda artırılması tendona binen yükü yükseltebilir.

Koşu mesafesini aniden artırmak, yoğun koşu ve sıçrama aktiviteleri, yokuş antrenmanları, uygun olmayan veya eskimiş ayakkabılar ve baldır kaslarındaki gerginlik risk faktörleri arasında yer alabilir. Yaşla birlikte tendondaki değişiklikler de Aşil tendonunun yaralanmalara karşı daha hassas hale gelmesine katkıda bulunabilir.

Bu nedenle Aşil tendiniti yalnızca profesyonel sporcularda görülmez. Günlük yaşamında aktif olan kişilerde veya uzun bir aradan sonra aniden yoğun egzersize başlayanlarda da ortaya çıkabilir.

Aşil Tendiniti Nasıl Teşhis Edilir?

Aşil tendiniti değerlendirmesinde hastanın şikâyetleri ve fizik muayene önemli yer tutar. Ağrının yeri, tendon üzerindeki hassasiyet veya şişlik, ayak bileğinin hareketleri ve kişinin fonksiyonel durumu değerlendirilir.

Gerekli görülen durumlarda ultrason, röntgen veya MR gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir. Her hastada MR çekilmesi zorunlu değildir; kullanılacak görüntüleme yöntemi klinik değerlendirmeye göre belirlenir.

Aşil Tendiniti Tedavisi Nasıl Yapılır?

Aşil tendiniti tedavisi, hastanın yaşı, şikâyetlerin süresi, tendonun etkilenen bölgesi, fiziksel aktivite düzeyi ve muayene bulgularına göre kişiye özel planlanmalıdır.

Çoğu vakada ilk yaklaşım cerrahi olmayan yöntemlerdir. Aktivitenin düzenlenmesi, tendona aşırı yük bindiren hareketlerin geçici olarak azaltılması ve uygun fizik tedavi programı tedavinin önemli parçalarıdır.

Aşil Tendinitinde Fizik Tedavi

Fizik tedavide amaç yalnızca ağrıyı azaltmak değil, Aşil tendonunun yeniden ve kontrollü şekilde yük taşıma kapasitesini geliştirmek ve kişinin günlük yaşamına ya da sportif aktivitesine güvenli biçimde dönmesine yardımcı olmaktır.

Hastanın durumuna göre baldır ve Aşil tendonuna yönelik uygun egzersizler, kuvvetlendirme çalışmaları, esneklik ve hareket açıklığı uygulamaları ile kademeli yüklenme programları planlanabilir. Dirençli topuk yükseltme gibi tendon ve baldır kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler özellikle kronik Aşil tendon problemlerinde kullanılabilmektedir.

Tedavi programının kişiye özel oluşturulması önemlidir. İnternetten görülen standart egzersizlerin kontrolsüz uygulanması, özellikle ağrının nedeni veya tendonun hangi bölümünün etkilendiği bilinmiyorsa uygun olmayabilir.

Aşil Tendiniti Ne Kadar Sürede Geçer?

Aşil tendiniti tedavisinde iyileşme süresi her hastada aynı değildir. Tendon dokusunun iyileşmesi zaman alabildiğinden belirtilerin tamamen düzelmesi haftalar veya aylar sürebilir. AAOS, cerrahi dışı tedaviyle çoğu hastada ağrının azalabildiğini ancak belirgin iyileşmenin birkaç ay sürebileceğini belirtmektedir.

Bu süreçte ağrı azalır azalmaz eski egzersiz yoğunluğuna bir anda dönmek yerine, aktivite seviyesinin kontrollü ve aşamalı şekilde artırılması önemlidir.

Aşil Tendiniti ile Aşil Tendonu Kopması Aynı Şey midir?

Hayır. Aşil tendiniti ile Aşil tendon rüptürü (kopması) farklı durumlardır.

Aşil tendiniti genellikle zaman içerisinde gelişen ağrı ve hassasiyetle kendini gösterirken, Aşil tendon kopması daha ani ortaya çıkabilir. Topuk veya baldır arkasında ani ve şiddetli ağrı, kopma/patlama hissi ya da sesi, belirgin şişlik ve yaralı ayak üzerinde parmak ucuna kalkamama gibi belirtiler Aşil tendon rüptürünü düşündürebilir. Böyle bir durumda gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.

Aşil Tendonu Ağrısını İhmal Etmeyin

Topuk arkasında başlayan ağrı ilk dönemlerde yalnızca spor veya uzun yürüyüş sonrasında hissedilebilir. Ancak şikâyet devam ettiğinde günlük hareketleri de etkilemeye başlayabilir.

Özellikle sabah ilk adımlarda Aşil tendonunda ağrı, tekrarlayan topuk arkası ağrısı, tendon çevresinde şişlik veya egzersizle artan hassasiyet varsa fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı tarafından değerlendirilmesi uygun olabilir.

Erken dönemde doğru değerlendirme, kişiye uygun yüklenme planının oluşturulması ve fizik tedavi programının düzenlenmesi; kişinin günlük yaşamına ve sportif aktivitelerine kontrollü şekilde dönmesine yardımcı olabilir.

Uzm. Dr. Başak Tanrıkulu Orhan – Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon
Alaçatı / İzmir

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavi önerisi yerine geçmez.